"Μεγάλο βήμα για μια πιο δημοκρατική Ευρώπη": ο Andrew Duff για την εκλογική μεταρρύθμιση

Από το 1979, οι ευρωβουλευτές εκλέγονται με άμεση καθολική ψηφοφορία από τους Ευρωπαίους αλλά για τον Βρετανό Φιλελεύθερο Andrew Duff, μετά τρείς δεκαετίες το σύστημα είναι πια ώριμο για αλλαγή Στόχος δεν είναι άλλος από την ενίσχυση της νομιμοποίησης και της αποδοχής του ΕΚ στα μάτια των ψηφοφόρων. Η πρότασή του εγκρίθηκε από την επιτροπή Συνταγματικών υποθέσεων του ΕΚ με 20 ψήφους έναντι 4 ενώ θα υποβληθεί σε ψηφοφορία από την ολομέλεια τον Ιούνιο.

Για τον εισηγητή του ΕΚ, Andrew Duff, η Συνθήκη της Λισαβόνας έδωσε στο ΕΚ σημαντικές νέες αρμοδιότητες αλλά δεν ενίσχυσε τη δημοκρατική του νομιμοποίηση. Θεωρεί έτσι ότι μια αναθεώρηση θα κινητοποιήσει τους ψηφοφόρους, θα ενισχύσει την ευρωπαϊκή διάσταση των εκλογών και θα τονώσει την ανάπτυξη γνήσια ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων.

Συνταγή για μεταρρύθμιση

Κεντρική πρόταση είναι η δημιουργία πανευρωπαϊκών ψηφοδελτίων από κάθε ένα από τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα, όπως είναι το κεντροδεξιό Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, οι Σοσιαλιστές, οι Φιλελεύθεροι, οι Πράσινοι ή η Ευρωπαϊκή Ενωτική Αριστερά. Κάθε τέτοιο ψηφοδέλτιο θα πρέπει, σύμφωνα με την πρόταση Duff να έχει 25 υποψηφίους που να προέρχονται από τουλάχιστον τρία κράτη μέλη με ισόρροπη εκπροσώπηση ανδρών-γυναικών.

Ο ψηφοφόρος θα μπορεί να επιλέξει τους υποψηφίους που θα σταυροδοτήσει, είτε επιλέγοντας το ψηφοδέλτιο είτε επιλέγοντας συγκεκριμένο υποψήφιο και το εκλογικό σύστημα θα είναι αναλογικό: 12 ποσοστιαίες μονάδες θα μεταφράζονται σε τρείς έδρες κ.ο.κ.

Αν το σύστημα αυτό γίνει πραγματικότητα, στις επόμενες ευρωεκλογές 751 ευρωβουλευτές θα εκλεγούν με τον κλασσικό τρόπο και 25 με το πανευρωπαϊκό ψηφοδέλτιο με την ΕΕ να αποτελεί μια και μόνη εκλογική περιφέρεια. "Οι ευρωεκλογές θα αποκτήσουν αυτομάτως ευρωπαϊκή διάσταση" τονίζει ο Duff.

Πέραν αυτού, η επιτροπή ζητά τη μεταφορά των εκλογών στο Μάιο αντί του Ιουνίου ώστε να είναι καλύτερα προετοιμασμένο το ΕΚ για την εκλογή του προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία με τη σειρά της ζητείται να μετατεθεί στον Ιούλιο για τον ίδιο λόγο.

Ζητά επίσης καλύτερη εκπροσώπηση των γυναικών και των μειονοτήτων αλλά και διευκόλυνση της υποβολής υποψηφιότητας και συμμετοχής στις ψηφοφορίες σε άλλα κράτη μέλη από εκείνο του ψηφοφόρου ή υποψηφίου καθώς και τον εκσυγχρονισμό του συστήματος προνομίων και ασυλίας των ευρωβουλευτών.

Τέλος, η επιτροπή ζήτησε από τις κυβερνήσεις να παρουσιάσουν έναν καλύτερο τρόπο κατανομής των εδρών στο Κοινοβούλιο.

Σε τι θα ωφελήσει η αλλαγή;

Για τον Duff, o οποίος επεσήμανε πώς η πρόταση είχε διακομματική στήριξη, οι εκλογές του 2014 θα έχουν γνήσια ευρωπαϊκή διάσταση και θα δώσουν την ευκαιρία να εκφρασθούν ακόμα και ψηφοφόροι που διαπιστώνουν ότι τα παραδοσιακά εθνικά κόμματα δεν είναι πλέον σε θέση να στηρίξουν την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση με αποτελεσματικό ή έστω δημοκρατικό τρόπο.

Επιπλέον τα ευρωπαϊκά κόμματα, τα οποία σήμερα απαγορεύεται να πραγματοποιούν προεκλογικές εκστρατείες, θα μετατραπούν σε γνήσιες πολιτικές μηχανές, με τους υποψηφίους τους να αναζητούν ψήφους και υποστηρικτές ακόμα και σε χώρες στις οποίες το κόμμα δεν εκπροσωπείται.

Το πιθανότερο δε είναι πως οι 25 "Ευρωπαίοι" υποψήφιοι θα είναι πολιτικές προσωπικότητες εγνωσμένου κύρους ή διασημότητες από άλλους επαγγελματικούς στίβους αλλά αυτό μόνο να ωφελήσει την ορατότητα του ευρωπαϊκού ψηφοδελτίου μπορεί. Όπως το έθεσε ο Duff "δεν έχω πρόβλημα με τη συμμετοχή διασήμων στην πολιτική ζωή", αλλά "δεν υπάρχει κανένας λόγος να αμφιβάλλουμε για το ότι τα κόμματα θα επιλέξουν με υπευθυνότητα τους υποψηφίους τους".

Από την άλλη πλευρά…

Τα εθνικά κόμματα πώς θα αντιδράσουν σε μια τέτοια εξέλιξη; "Αν πραγματικά θέλουμε να υπάρξει επιτυχημένη υπερεθνική κοινοβουλευτική δημοκρατία, η πολιτική τάξη της Ευρώπης πρέπει να ακολουθήσει τους καιρούς. Μέχρι τώρα οι πολιτικοί έχουν δυσκολευθεί πολύ στις σχέσεις τους με τον πολίτη σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Καιρός να αλλάξει αυτό. Πρόκειται φυσικά για πείραμα καθώς είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει κάτι τέτοιο αλλά στόχος είναι, ακριβώς να σπάσει το μονοπώλιο των κρατών και των εθνικών κομμάτων στη σύνθεση του ευρωπαϊκού κοινοβουλίου.

Οι μικρότερες χώρες θα πνιγούν;

Οι ευρωβουλευτές, σημειώνει, εκπροσωπούν πολίτες και κόμματα, όχι κράτη. Οι ψηφοφόροι θα αποκτήσουν το δικαίωμα να επιλέξουν υποψηφίους από άλλες χώρες, κάτι που είναι και η ουσία μιας μετά-εθνικής Ευρώπης. Έχω την αίσθηση ότι πολλοί θα το πράξουν.